Tiếng lành đồn xa, người dân khắp nơi ùn ùn kéo đến mộ bà để đào móc ván hòm về làm thuốc, nên chẳng bao lâu các mảnh ván mục đã bị đào hết và hài cốt bà lộ ra.
Khi du khách tham quan khu du lịch Bửu Long (tọa lạc trên đường Huỳnh Văn Nghệ, phường Bửu Long, TP. Biên Hòa, Đồng Nai), nhìn lên một quả núi nhỏ sẽ thấy một ngôi miếu nhỏ trên đỉnh núi.
Không nhiều người biết rằng, miếu này do dân lập để thờ một nữ pháp sư, chuyên bốc thuốc cứu dân. Sau khi chết hiển thánh thành “Tiên cơ nương nương”. Từ đó, dân đặt tên miếu là “miếu bà Thánh”.
Sự tích bà Thánh “Tiên cương nương nương”
Theo tư liệu trong cuốn “Miếu thờ và lễ hội làm chay ở Biên Hòa” (NXB Đồng Nai, 2015), tiến sĩ Nguyễn Thị Nguyệt cho rằng, bà Thánh chỉ là một người phụ nữ người Hoa Hẹ bình thường. Bà cùng gia quyến sang Việt Nam sinh sống, lập nghiệp tại thôn Tân Lại (Bửu Long – Biên Hòa) vào thế kỷ XVII.
Còn ông Diệp Minh Thanh, thủ từ miếu hiện giờ nói lại theo lời bà ngoại của ông (bà Năm Kẻo, người coi trông miếu đến khi từ trần) kể rằng, bà Thánh hành nghề bốc thuốc bằng cây lá rừng hái xung quanh núi để cứu nhân độ thế, đồng nghề bà còn là một pháp sư tài giỏi có thể tiên đoán mọi việc. Bà là lớp người lưu dân từ Trung Quốc sang Việt Nam theo danh tướng tổng binh nhà Minh Trần Thượng Xuyên (1675- 1725). Hiện, chưa ai rõ tên tuổi chính xác của bà, nên gọi là bà Thánh.
Tấm bảng chỉ dẫn đường lên cổ miếu bà Thánh. Ảnh: Ngọc Quốc
Tương truyền, để gợi nhớ về cố hương, bà Thánh ra sức trồng 100 cây dương quanh nhà mình, vừa làm thuốc vừa làm cây cảnh. Thật kỳ lạ, bà trồng mãi chỉ sống được 99 cây, còn cây thứ 100 thì thể sống được. Bà bấm độn ngón tay đoán biết trước nếu cây dương thứ 100 sống thì bà sẽ chết. Quả thật, khi trồng xong cây dương thứ 100, cây phát triển xanh tốt thì bà Thánh đột ngột từ trần trong nỗi tiếc thương của dân làng.
Trong cuốn “Biên Hòa sử lược” (xuất bản năm 1972), tác giả Lương Văn Lựu cho rằng, rừng dương của bà Thánh vẫn còn dấu tích là những gốc thông mục sau cơ sở làm đá xanh nổi tiếng ở Bửu Long Đặng Hữu Lợi.
Ngôi miếu nằm trên đỉnh quả núi nhỏ trong Khu du lịch Bửu Long. Ảnh: Ngọc Quốc
Dân làng và gia quyến tiếc thương nên liệm bà trong chiếc quan tài bằng gỗ cây huỳnh đàn và lập ngôi miếu nhỏ thờ bà ngay tại căn nhà bà sinh sống. Còn mộ bà được chôn tại mảnh đất ven sông Đồng Nai...
Vách hòm mộ bà Thánh chữa được bách bệnh?
Ông Diệp Minh Thanh (65 tuổi), thủ từ miếu nhắc lại những câu chuyện xa xưa mà ông nghe được từ thời bà ngoại ông còn sống, rằng sau một cơn mưa rất lớn ngôi mộ bà Thánh nằm sát sông bị sạt lở làm cho vách hòm của bà Thánh lộ thiên, tỏa mùi hương thơm gỗ cây huỳnh đàn ngan ngát.
Cùng thời điểm ấy, dân vùng Bửu Long mắc dịch bệnh đậu mùa rất nặng. Bà Thánh hiển linh nhập vào một trinh nữ báo mộng rằng dân làng cứ lấy mảnh vách hòm của bà mang về bào mỏng hòa với nước uống sẽ khỏi bệnh ngay. Quả nhiên, một số người hết bệnh dịch.
Ông Diệp Minh Thanh say sưa kể cho tác giả bài viết sự tích về bà Thánh “tiên cương nương nương”. Ảnh: Trí Bùi
Ngôi tháp mộ bà Thánh nằm sau lưng miếu, sát bên triền núi Bửu Long. Ảnh: Trí Bùi
Tiếng lành đồn xa, người dân khắp nơi ùn ùn kéo đến mộ bà để đào móc ván hòm về làm thuốc, nên chẳng bao lâu các mảnh ván mục đã bị đào hết và hài cốt bà lộ ra.
Trước chuyện này, bang trưởng người Hoa Hẹ là ông Huỳnh Phúng lo sợ bị bà “quở phạt” nên tiến hành làm cái lễ bái bà rất lớn rồi cho hốt tro cốt bà đựng vào cái khạp rước về miếu và đem chôn sau lưng miếu cho đến nay...
Miếu bà Thánh nằm trăm năm bình yên trên núi Bửu Long như để minh chứng một thuở lớp người xưa di dân đến mảnh đất Đồng Nai và họ phải bỏ bao công sức khó nhọc để khai phá và xây dựng mảnh đất mới mà an cư lạc nghiệp.
Hàng năm vào ngày 23 tháng 7 (âm lịch), dân chúng tập trung về miếu làm lễ giỗ lớn và trang trọng cho bà Thánh. Ảnh: Ngọc Quốc
Du khách phương xa khi dừng chân bên miếu, bước lên 10 bậc thềm đá vô chánh điện thắp nhang cầu khẩn bà Thánh rồi ra phía sau lưng miếu chiêm ngưỡng ngôi tháp mộ bà được xây dựng bằng gạch men khá độc đáo.
Không gian quanh ngôi miếu bà Thánh nằm trên núi nên thoáng đãng, gió thổi mát rượi sẽ làm cho tinh thần con người cảm thấy bình an và phủi bỏ hết mọi bụi trần...
Dưới độ sâu hàng chục mét, tại đại công trường metro số 1 của TP HCM, hàng chục nữ công nhân, kỹ sư vẫn ngày đêm miệt mài làm việc
Chúng tôi có mặt ở công trường nhà ga ngầm Nhà hát TP, thuộc dự án metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên, vào những ngày đầu tháng 8. Thỉnh thoảng, chúng tôi bắt gặp những công nhân (CN) đầu bịt kín chỉ chừa lại đôi mắt, làm việc tất bật. “Ở đây muốn tìm gặp CN nữ cũng hơi khó vì chủ yếu là nam giới” - kỹ sư trưởng công trường Lê Thành Lê cho biết.
Như bị “giam lỏng”
Tiếp xúc chúng tôi, nhiều nữ CN cho biết môi trường làm việc ở đây rất khắc nghiệt. Hiện công trình đã đạt đến độ sâu hàng chục mét dưới lòng đất, ngay trung tâm TP HCM. Để xuống nơi làm việc, họ phải lần theo hàng trăm bậc thang trong không gian chật chội. Nơi làm việc có diện tích nhỏ, được bao bọc nhiều phía nên ai lần đầu vào đây đều có cảm giác như bị “giam lỏng”.
Vừa đặt chân xuống công trường, thứ mà chúng tôi nghe được là tiếng lọc cọc của máy phá đá, tiếng sắt thép va chạm nhau và tiếng ù ù của quạt gió. “Anh có bị ù tai không?” - một nữ CN hỏi. Chúng tôi chưa kịp trả lời thì chị đã nói: “Vậy mà chị em bọn tôi vẫn làm việc bình thường cả năm nay rồi đấy”.
Công nhân nữ tất bật làm việc dưới công trình ngầm Nhà hát TP
Chị Hoài, một người làm việc lâu năm tại công trường, cho biết thông thường, CN vào ca sáng từ 8 giờ đến 11 giờ 30 phút. Sau đó, họ nghỉ trưa và quay lại làm việc đến 17 giờ, nếu tăng ca thì đến 21 giờ mới về nhà. Cùng với chị Hoài, gần 10 nữ CN khác đang vận chuyển thép đến khu vực chuẩn bị đổ bê tông.
“Công việc ở đây dù không phải phơi nắng như những công trường khác nhưng tiếng ồn khá lớn nên nhiều khi cũng đau đầu” - một nữ CN chừng 20 tuổi cho biết. Đưa cánh tay quẹt mồ hôi trên mặt, Dương Thị Thu Hồng, quê Vĩnh Long, tiết lộ: “Ở dưới này bụi nhiều và tiếng vang lớn nên ai mới vào làm là tối về đầu đau như búa bổ. Được cái, làm ở đây an toàn lao động cao nên rất yên tâm. Công việc hằng ngày của tôi là quét dọn, vệ sinh môi trường công trình...”.
Gần đó, một tốp CN nữ đang lau chùi sàn. “Phải làm ngay khi sàn chưa cứng, để lâu là rất khó vì chất lượng bê tông ở đây rất tốt” - một người giải thích. Chị Nhân Thị Kiều, quê Kiên Giang, cho biết mình là một trong những CN có mặt ngay từ những ngày đầu công trình thi công nên đã quen với công việc. Cũng như bao phụ nữ khác, lúc đầu chị Kiều thấy công việc khá nặng nhọc, cứ tưởng sẽ bỏ giữa chừng nhưng riết rồi cũng quen.
“Dần dần tôi mê luôn công việc ở đây. Do không tiếp xúc trực tiếp với nắng mưa nên dù công việc có mệt hơn khi làm ở những công trình khác đôi chút thì chị em vẫn thích” - chị cười. Sau một thời gian làm việc, thấy yên tâm, chị Kiều đã rủ chồng cùng tham gia. “Hiện gia đình tôi thuê trọ ở quận 2, TP HCM để tiện đi lại. Thu nhập cũng đỡ nên trừ chi phí, mỗi tháng chúng tôi tiết kiệm được gần chục triệu đồng” - chị khoe.
Không chỉ gia đình chị Kiều, ở công trường nhà ga ngầm Nhà hát TP còn có nhiều cặp vợ chồng khác cùng làm việc. Theo kỹ sư Trần Xuân Trực, người phụ trách an toàn lao động, công trường hiện thi công tầng B2 với khoảng 150-200 người làm việc mỗi ngày. Trong đó, khoảng 10% là CN nữ. “Tùy từng hạng mục mà thời gian làm cũng khác nhau. Ví dụ, bộ phận quan trắc luôn làm việc 24 giờ để bảo đảm an toàn” - kỹ sư Trực cho biết.
Đòi hỏi khắt khe
Theo kỹ Nguyễn Chí Thân, không phải nữ CN nào cũng có thể làm việc ở đây mà họ phải vượt qua những đòi hỏi khắt khe. Trước khi vào làm việc, CN phải khám sức khỏe, trải qua khóa đào tạo ngắn hạn về điều kiện an toàn lao động. Sau khi được nhận vào làm việc, mỗi sáng trước khi bước vào công trường, 100% CN, kỹ sư đều phải tập trung từ lúc 7 giờ 30 phút để nghe phổ biến nội quy, công việc trong ngày, đặc biệt là phải tập thể dục để bảo đảm sức khỏe.
“Lúc đầu, nhiều CN nữ, trong đó có tôi, thấy rườm rà, mất nhiều thời gian nhưng sau này mới biết đó là những việc làm rất cần thiết nhằm bảo đảm an toàn cho người lao động” - chị Lê Thị Lợi, quê An Giang, bày tỏ. Một yếu tố không thể không vượt qua, nhất là đối với CN nữ, là nếu sợ độ cao thì không thể làm việc tại công trường này bởi họ phải leo trèo lên xuống liên tục hàng chục mét, mỗi ngày có khi cả chục lần.
Kỹ sư Muira (phải) và 2 đồng nghiệp Việt Nam
Để đủ không khí cho công nhân làm việc, nhất là phụ nữ, công trường thiết kế 11 lối hở, mỗi lối phải có một quạt hút và một quạt thổi bụi ra ngoài. “Những công việc nặng nhọc chủ yếu do CN nam làm. Tuy vậy, với những công việc tỉ mỉ như cột thép, dọn dẹp môi trường… thì CN nữ lại có thế mạnh. Đây là một trong những tiêu chí được đặt lên hàng đầu của nhà đầu tư đưa ra” - kỹ sư Thân cho hay.
Trong một lần xuống công trường ở độ sâu 17 m của nhà ga ngầm Ba Son, chúng tôi chứng kiến một nhóm CN nữ đang làm việc. “Thỉnh thoảng em cũng leo lên tường vây, sàn cao đến cả chục mét để lau chùi. Ở đây chỉ có em mới dám làm việc này thôi” - một cô khoe.
Xinh đẹp, giỏi giang
Trên công trường nhà ga Ba Son, chúng tôi gặp kỹ sư môi trường Tô Thị Thúy Hằng. Qua trò chuyện, chúng tôi biết chị là người có mặt ngay từ những ngày đầu khi nhà ga này thi công. Công việc của chị là quản lý môi trường chung của toàn dự án như vệ sinh môi trường nước, khí thải.
“Công trình nằm ngay trung tâm TP nên vấn đề môi trường phải đặt lên hàng đầu. Phải làm sao để người dân không phàn nàn, sức khỏe đội ngũ CN, kỹ sư và người dân xung quanh được bảo đảm” - chị nhấn mạnh.
Theo kỹ sư Hằng, để đạt được điều đó, trước khi CN vào làm việc thì công trường phải được dọn dẹp sạch sẽ. Công việc đặc thù buộc kỹ sư Hằng phải di chuyển mọi ngóc ngách của công trường để kiểm tra, khi thì trên mặt đất, lúc chui sâu hàng chục mét dưới nhà ga.
“Ở đâu thi công là tôi có mặt để nhắc nhở anh em bảo đảm vệ sinh. Do đó, ngày nào tôi cũng có mặt trên công trường từ 8 giờ đến 17 giờ, khi tăng ca thì trễ hơn” - chị Hằng cho biết. “Công việc buộc phải trực tiếp đối diện với môi trường khắc nhiệt, chị không lo ảnh hưởng đến nhan sắc sao?” - chúng tôi tò mò. Chị Hằng cười: “Đã theo nghề này thì phải chấp nhận thôi. Tuy vậy, khi ra khỏi công trường, tôi cũng đeo khẩu trang, bao tay đầy đủ để tối về không bị chồng chê”.
Trong cái nắng khá oi bức bởi ảnh hưởng của cơn bão số 1, từ đằng xa, chúng tôi nhận ra ngay nữ kỹ sư Phạm Thị Thu Thắm. Vốn xuất thân từ ngành xây dựng cũng là kỹ sư quản lý môi trường, từng kinh qua nhiều dự án lớn của TP như hầm Thủ Thiêm, đường cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây nên công việc ở công trường Ba Son đối với chị có phần dễ dàng hơn. Kỹ sư Thắm đã làm việc ở đây gần 4 năm. “Làm ở đây được cái đỡ tốn tiền đi tập thể dục vì từ vào tới nay tôi đã giảm 3 kg rồi” - chỉ nửa đùa nửa thật.
Đề cập những “bóng hồng” trên công trường metro số 1, nhiều CN, kỹ sư ở đây nhắc ngay kỹ sư Muira, một phụ nữ xinh đẹp, khả ái đến từ đất nước Nhật Bản. Theo họ, Muira còn là một kỹ sư giỏi nghề và chịu lăn lộn. Lần đầu tiên gặp Muira, chúng tôi có cảm giác chị rất thân thiện, dễ gần. Trong bộ trang phục bảo hộ lao động, Muira cùng các kỹ sư Việt Nam đi kiểm tra công trường, sẵn sàng leo xuống độ sâu hàng chục mét.
Hiện Muira đang học tiếng Việt để thuận tiện cho công việc của mình. “Đây là lần đầu tôi đến Việt Nam, hy vọng sẽ mang những tiến bộ khoa học kỹ thuật của Nhật Bản để thi công các công trình hiện đại tại đây” - chị chia sẻ.
21 giờ, khi chúng tôi chia tay nhóm CN nữ làm việc tại nhà ga Nhà hát TP thì cũng là lúc một nhóm CN khác bắt đầu vào làm ca đêm. Lên cầu thang trở lại mặt đất, chúng tôi nghe một chị dặn với theo: “Sau này tuyến metro số 1 đi vào hoạt động, hãy nhớ những nữ CN này nhé”. Đâu đó chúng tôi vẫn nghe tiếng máy nổ, công trường vẫn thi công nhộn nhịp giữa đêm…
Đẩy nhanh tiến độ
Ban Quản lý Đường sắt Đô thị TP HCM cho biết gói thầu 1b (xây dựng đoạn ngầm từ Nhà hát TP đến ga Ba Son, thuộc tuyến đường sắt đô thị Bến Thành - Suối Tiên) đã triển khai thi công tại ga Nhà hát TP, ga Ba Son và hầm đào hở sau ga, khối lượng thực hiện tổng thể đạt 35%. Cụ thể, sàn mái, sàn B1 ga Nhà hát TP đã hoàn tất; sàn B2 đang triển khai thi công... Gói thầu số 1a (xây dựng đoạn ngầm từ nhà ga Bến Thành đến ga Nhà hát TP) đã hoàn tất công tác lựa chọn nhà thầu và ứng thầu, dự kiến khởi công vào tháng 10-2016.
Riêng gói thầu số 2 (xây dựng đoạn trên cao và depot, dài 17,1 km từ ga Ba Son đến tỉnh Bình Dương), khối lượng tổng thể hiện đạt khoảng 58%. Dự kiến, gói thầu này sẽ hoàn thành năm 2018, khai thác vận hành vào cuối năm 2020.
